Przejdź do głównej zawartości

Jak nie ulec manipulacji?

Skuteczne inwestowanie nie polega na byciu ekspertem w analizie technicznej lub fundamentalnej. Moim zdaniem to ciągłe doskonalenie i potrzeba bycia lepszą wersją siebie.

Dlatego w giełdzie tak jak w życiu, trzeba się kierować dobrymi zwyczajami wyszukiwania wiarygodnych informacji. Do poruszenia tego tematu zainspirowały mnie liczne manipulacje i informacje z frontu ukraińskiego, przekazywane nawet przez oficjalne źródła. Stosowanie dobrych praktyk krytycznego myślenia nie spowoduje, że czasem nie ulegniemy mylnemu wrażeniu/manipulacji ale mimo wszystko warto wiedzieć jak robić to rzadziej.

Na początku tego artykułu wrzucę dwa najważniejsze źródła z jakich korzystałem pisząc ten tekst:

  1. Artykuł napisany przez Sebastiana Chudziaka - link

  2. Film SciFun zatytułowany “Krótki film o prawdzie i fałszu” - link

Jeżeli masz wolny czasu by się z nimi zapoznać, wtedy nie musisz dalej czytać tego tekstu. Dlatego gorąco Cię zachęcam - NIE CZYTAJ TEGO TEKSTU DALEJ. W zamian za to zapoznaj się z załączonymi materiałami (w tej samej kolejności) i zostań lepszą wersją siebie. Jeżeli już nie masz na to czasu, wtedy z konieczności proszę zapoznaj się z krótkim, syntetycznym streszczeniem, które zamieściłem poniżej.

Pigułka z najważniejszymi zasadami krytycznego myślenia:

  • Unikaj odpowiedzi nacechowanych emocjami.

  • Poznaj błędy poznawcze i unikaj ich, poniżej wymieniam kilka podstawowych:

    • Efekt potwierdzenia - słuchamy tylko opinii, które wspierają nasz punkt widzenia.

    • Fałszywa powszechność - opieramy swoje zdanie na doświadczeniach, a nie na danych statystycznych. Podstawowym przejawem takiego myślenia są dowody anegdotyczne.

    • Bańka informacyjna - obserwujemy w mediach społecznościowych tylko osoby z podobnym światopoglądem do naszego.

    • Dychotomia myślenia - radykalizujemy, więc każdy kto ma inne zdanie jest od razu szufladkowany jako np. lewak/prawak itp.

    • Dysonans poznawczy - mamy inne zdanie od reszty w danej sytuacji, pomimo dostępu do tej samej wiedzy.

  • Poznaj błędy logiczne, które często manipulują dyskusją. Poniżej kilka przykładów oraz źródło:

    • Argumentum ad consequentiam - podawanie konsekwencji jako dowód na potwierdzenie swojego stanowiska - np. “Jeśli nadal będzie padać, będzie powódź, więc deszcz przestanie padać”, “Rosja nie zaatakuje Ukrainy, bo byłoby bardzo źle”.

    • Argumentum ad ignorantiam - dyskutant uznaje za dowód prawdziwości swojej tezy fakt, że jego oponent nie potrafi uzasadnić tezy przeciwnej. Np. “To oczywiste, żBóg istnieje, nie jesteś w stanie udowodnić że jest inaczej”.

    • Argumentum ad personam - np. “Tylko debil mógłby w to uwierzyć” lub “Młody jesteś, co ty możesz wiedzieć?”.

    • Argumentum ad populum - twierdzenie, że jeżeli duża liczba osób wierzy w daną tezę, to ją potwierdza.

    • Argumentum ad vanitatem - np. “Jako ekspert, powinien Pan wiedzieć, że…”.

    • Argumentum ad verecundiam - odwoływanie się do autorytetów.

    • Argumentum ad absurdum - Wyolbrzymianie wypowiedzi dyskutanta do granic absurdu. Np. “Może jeszcze powinniśmy uchodźcom mieszkania za darmo dawać?”.

  • ŻRÓDŁA, ŻRÓDŁA, ŻRÓDŁA - podstawa opierania swojej opinii powinna być oparta na wiarygodnych danych. Naucz się potencjalnie najlepszej hierarchii źródeł. Ja mogę zaproponować coś takiego (w ogromnym skrócie): Artykuły naukowe i portale > wypowiedź eksperta > massmedia > portale i materiały nacechowane ideologicznie.

  • Czytaj (niestety) bardziej ambitne materiały. Przykładem może być zamiast czytania mojej pigułki informacyjnej, powrót na początek tego artykułu i posłuchanie podcastu Sebastiana lub obejrzenie filmu Scifun’a.

Koniec

Cały artykuł jest bardzo krótki i uproszczony, co sprzyja popełnieniu pewnych błędów. Dlatego jeżeli masz wątpliwość co do jego treści, wtedy proszę daj mi znać a postaram się go dopracować.

Post może być aktualizowany

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

EBIT a EBITDA

Wielu inwestorów zna wskaźniki finansowe EBIT oraz EBITDA (generalnie EBIT = EBITDA - Amortyzacja), ale tak na prawdę nie wie, w jakich przypadkach stosować który. Jest to dosyć ważne z perspektywy potencjalnej oceny porównawczej pomiędzy obiema spółkami z różnego sektora. Generalnie jest kilka czynników którymi można się kierować: Rodzaj prowadzonej działalności: Kiedy patrzymy na EBITDA? Pierwszym i najbardziej intuicyjnym kryterium jest rodzaj prowadzonej działalności. Jeżeli jest to np. działalność produkcyjna oparta o znaczące inwestycje w fabryki, maszyny, moce produkcyjne i nieruchomości. Dlaczego? Ponieważ serwis maszyn i nieruchomości często znajduje się w wyniku z działalności operacyjnej w pozycjach usługi obce, wynagrodzenia i pozostałe. Jednocześnie, okres życia takich inwestycji jest często znacznie dłuższy niż ich okres amortyzacji. Np. w przypadku budynków niemieszkalnych wynosi on 2,5% rocznie, co daje 40 lat użyteczności. Przy odpowiedniej konserwacji budynku, która z...

Analiza fundamentalna na przykładzie praktycznym

Obiecałem na twitterze, że opiszę przykład analizy spółki, wybranej przez was, gdzie padło na Pylon S.A. Pokażę wam jak ja to robię na przykładzie praktycznym. Swoją analizę zaczynam przeważnie od budowy tezy inwestycyjnej i scenariuszy rozwoju. Analizę Pylonka opieram o 5 filarów zapowiadających intrygującą spółkę, a w większości są one też podsumowane we fragmencie  tego  wywiadu. Screen z wywiadu dla High Fidelity: Szanse 1. Aktywne systemy głośnikowe To chyba najważniejszy podpunkt, z tych trzech wymienionych powyżej. Najpierw trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie czym zajmuje się spółka. Spółka produkuje kolumny tylko pasywne a ważne jest to dlatego, że kolumny głośnikowe można podzielić na dwie kategorie: Aktywne -  posiadają wbudowany system mocy. Pasywne - wymagające zewnętrznej mocy, czyli podłączenia do wzmacniacza/amplitunera. Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Pylon, zestawy aktywne stanowią większość światowej sprzedaży (screen poniżej): źródło: rapor...